NLD (Nonverbal Learning Disability)

NLD werd voor het eerst beschreven door Byron Rourke (1989) als:

“een expliciet syndroom van neuropsychologische talenten en gebreken dat zich manifesteert als een specifiek patroon van relatieve begaafdheden en gebreken in het schoolse en het sociale leren.”.

Dit betekent grofweg dat het een stoornis is in het verwerken van non-verbale informatie (van zintuiglijke prikkels) hetgeen leidt tot problemen in de fijn-motorische ontwikkeling (o.a. schrijven, onhandigheid), de ontwikkeling van het ruimtelijk inzicht (o.a. rekenen, de weg vinden, tijdsbesef) en sociale vaardigheden (o.a. sociaal begrip, voor je beurt praten), het inzicht in oorzaak-gevolg relaties en het werktempo (o.a. veel herhaling nodig).

De informatieverwerking van iemand met NLD verloopt vertraagd en hij/zij heeft moeite met het automatiseren van nieuwe informatie. Dit zorgt voor weerstand voor nieuwe informatie en situaties. Naarmate een kind met NLD ouder wordt des te meer eisen er vanuit de omgeving aan het kind worden gesteld. De tekorten die er bij het kind zijn zullen dan ook met de leeftijd duidelijker zichtbaar worden.

Mensen met NLD hebben relatief goede verbale vaardigheden, ze hebben een rijke woordenschat en hierdoor ontstaan er vaak hoge verwachtingen van hun intellectuele vermogen. Dit kan leiden tot overvraging, hetgeen ernstige gevolgen kan hebben voor de emotionele stabiliteit en leiden tot druk gedrag, driftbuien, extreme koppigheid, angsten en depressies etc.

Kenmerken van NLD

trapsgewijze ontwikkeling
een onhandige, houterige grove motoriek
veel ‘gekke’ ongelukjes
problemen met de fijne motoriek (pengreep, hanteren van mes en vork etc.)
slechte oog-hand-coördinatie
een spraakontwikkeling die vrij laat op gang komt (eenmaal op gang gekomen is de spraak goed; wel kunnen er uitspraakproblemen zijn, en eigenaardigheden zoals echoën, herhalingen en een monotone spraak)
problemen met inzichtelijk rekenen (mechanisch rekenen wordt wel aangeleerd)
traagheid, onzekerheid in het werk
moeite met het aanleren van routines (beheerst het kind ze eenmaal, dan zit het er ook goed tot extreem goed in)
passief gedrag
weinig sociale vaardigheden
angst voor ongewone sociale situaties
onverklaarbare uitingen van woede en angst
moeite met herkennen van niet-verbale signalen (gebaren, gelaatsuitdrukkingen)
problemen met overzicht, bijvoorbeeld in de gymzaal en het zwembad
snel verdwalen
gevaarlijk gedrag in het verkeer

Iemand met NLD laat vaak de onderstaande gedragingen zien.

Erg verbaal, geneigd om alles te verbaliseren
zeer associatief en omslachtig vertellen
Uitgebreide woordenschat met veel ‘volwassen’ woorden.
Praat veel zegt weinig, moeite met tot de kern te komen.
‘Cocktail-speech’: oeverloos praten over allerlei onderwerpen.
Gesprek domineren
Ongepaste toon van spreken tegen volwassenen
Discussie aangaan
Persoonlijke ruimte niet begrijpen, grensoverschrijding
Gezichtsuitdrukkingen negeren
Moeite met oogcontact
Slecht georganiseerd
onhandig, houterig, ongecoördineerd
Associëren
Weet niet wanneer te stoppen
Zegt ongepaste dingen
Detailgericht
Probeert wel contact te maken maar weet niet hoe dit adequaat kan
Erg goed auditief geheugen
Detailgericht maar mist het geheel
Fragmentarisch waarnemen (tekenen)
Moeite met leesbegrip
rekenproblemen
Moeite met abstract redeneren
Slordig en meoizaam handschrift
Concreet denken, erg letterlijk
Moeite met nonverbale taal, gezichtsexpressie, lichaamstaal, toon van stem
Angst/ weerstand voor nieuwe situaties
Moeite met aanpassen aan veranderingen
Naïef, moeite met common sense
Onhandige strategieën blijven toepassen.

Problemen per ontwikkelingsfase

baby: minder actief reageren op volwassenen, (non)verbale stimuli, niet onderzoekend spelen
peuter: slecht gecoördineerd, geen exploratief gedrag, afhankelijk van verzorgen, geen initiatief, gemakkelijk/relaxt kind. loopt laat en onhandig. dicht bij volwassenen in de buurt blijven. later praten: geen babytaaltje, maar in snel tempo nieuwe woorden en volzinnen.
kleuter: problemen in basisvaardigheden en motoriek (kleren verkeerd aan), schoolse vaardigheden vertraagd
groep 3 – 8: moeite met volgen meervoudige instructies, geleerde moeilijk generaliseren OF in programma voor talentvolle kids. kind trekt kleding mogelijk nog steeds verkeerd aan, corrigeert niet door slechter tactiel waarnemen.
puberteit: buitengesloten, geplaagd, verkeerd begrepen door anderen, problemen met studeren en huiswerk (etiket ‘lui en ongemotiveerd’). visueel ruimtelijke problemen, letterlijk denken, weinig interactie met andere sekse, na 15 jr. iets meer acceptatie leeftijdgenoten (1-2 vrienden), lage zelfwaardering, verlegen, anderen vinden kind ‘watje’.
volwassenheid: baan lager dan opleidingsniveau en IQ, moeite met aangaan intieme relaties, problemen met nonverbale signalen, steunen op letterlijk opgeslagen gebeurtenissen.

Het vaststellen van NLD

Bij het vaststellen van NLD wordt er naar de volgende gebieden gekeken:

de ontwikkeling van het kind
intellectueel niveau
de schoolse vaardigheden en prestaties
de (neuro)psychologische vaardigheden
de sociale, emotionele vaardigheden

NLD wordt vaak verward met andere stoornissen. Het kind kan als gevolg van overvraging erg druk gedrag gaat vertonen waardoor er wellicht aan ADHD wordt gedacht. Ook wordt er met enige regelmaat aan een autisme verwante stoornis (bijvoorbeeld Asperger) gedacht bij kinderen met NLD. Dit komt o.a. door de goede verbale vaardigheden, moeite met de motoriek en sociale situaties. De onderliggende oorzaak is echter van een andere categorie. NLD is een neuropsychologische diagnose die iets zegt over de informatie verwerking. ADHD en PDD-NOS zeggen iets over gedrag. De bovenstaande diagnoses kunnen echter wel naast elkaar bestaan.

Een onderzoek bij NLD wil zeggen dat er een profiel van sterke en zwakkere vaardigheden in kaart word gebracht aangepast aan de ontwikkelingsleeftijd. Tevens wordt er een inschatting gemaakt van de ernst van het neuropsychologische profiel (hoe meer verschil tussen vaardigheden en tekorten, hoe meer het kind moet compenseren).