EMDR

Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort tot EMDR, is een therapie voor mensen die last blijven houden van de gevolgen van traumatische ervaringen. Dit kan zijn een schokkende ervaring, zoals een verkeersongeval of een geweldsmisdrijf. Maar ook voor andere ervaringen die veel invloed hebben gehad op de ontwikkeling van iemands leven zoals pesterijen of krenkingen in de jeugd, die in het hier-en-nu nog steeds invloed hebben kan de methode gebruikt worden.

EMDR is een relatief nieuwe therapie. Een eerste versie van EMDR werd in 1989 beschreven door de ontwikkelaarster ervan, de Amerikaanse psychologe Francine Shapiro. In de jaren daarna werd deze procedure verder uitgewerkt en ontwikkelde EMDR zich tot een volwaardige therapeutische methode.

Trauma’s kunnen diep ingrijpen in het leven van mensen. Een groot deel van de getroffenen ‘verwerken’ deze ervaringen op eigen kracht. Bij anderen ontwikkelen zich psychische klachten. Vaak gaat het om zich opdringende herinneringen aan de schokkende gebeurtenis, waaronder angstwekkende beelden (herbelevingen; ‘flashbacks’) en nachtmerries. Andere klachten die vaak voorkomen zijn schrik- en vermijdingsreacties. Als er aan bepaalde criteria wordt voldaan spreekt men van een ‘post traumatische stress-stoornis’ (PTSS).
Ofschoon PTSS nog steeds als het primaire indicatiegebied voor EMDR wordt beschouwd hebben de ervaringen met de toepassing van deze behandelmethode de afgelopen jaren laten zien dat het mogelijk is een grote verscheidenheid aan psychische aandoeningen en klachten te behandelen, die gepaard gaan met vermijdingsgedrag, somberheid en/of gevoelens van angst, schaamte, verdriet, schuld of boosheid. Uitgangspunt is telkens dat deze klachten zijn ontstaan als gevolg van een of meer beschadigende ervaringen. Daarmee worden gebeurtenissen bedoeld die dusdanige sporen hebben nagelaten in het geheugen van de persoon, dat hij of zij er nu nog steeds last van heeft. Voorbeelden daarvan zijn emotionele verwaarlozing, akelige ervaringen op medisch gebied, verlieservaringen, werkgerelateerde gebeurtenissen en andere schokkende, schaamtevolle of anderszins ingrijpende ervaringen. De belangrijkste insteek van de EMDR therapeut is de cliënt te helpen de herinneringen aan deze gebeurtenissen te verwerken, met de bedoeling daarmee de klachten te verminderen of te laten verdwijnen.

Allereerst zal, om informatie over het traumatisch voorval te verzamelen, tijdens de therapie gevraagd worden aan de gebeurtenis terug te denken waarbij ook de  bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens in beschouwing worden genomen. Vervolgens wordt het verwerkingsproces opgestart. De gebeurtenis zal vervolgens opnieuw voor de geest worden gehaald. Maar nu gebeurt dit in combinatie met een afleidende stimulus. Doorgaans zal dat de handbeweging van de therapeut zijn maar ook kan er gebruik worden gemaakt van een tikkend geluid of muziek die afwisselend aan het linker dan aan het rechter oor wordt aangeboden. De therapeut zal vragen de aandacht hierop te vestigen. Na elke set wordt er even rust genomen. De therapeut zal de cliënt dan vragen wat er in gedachten naar boven komt. De EMDR procedure brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op gang, maar soms ook gevoelens en lichamelijke sensaties. Vaak verandert er wat. De cliënt wordt na elke set oogbewegingen gevraagd zich te concentreren op de meest opvallende verandering, waarna er een nieuwe set volgt.

EMDR zal er langzamerhand toe leiden dat de herinnering haar kracht en emotionele lading verliest. Ze zullen een plekje krijgen in iemands leven en zich niet meer te pas en te onpas aan de persoon opdringen. Na een EMDR sessie kan het zijn dat er nog steeds sprake is van het opkomen van nieuwe beelden en gevoelens. Aangeraden wordt deze te noteren en een volgende keer met de behandelaar te bespreken. Deze effecten kunnen tot ongeveer 3 dagen aanhouden.

Op de Nederlandse EMDR site www.emdr.nl leest u alles over de achtergronden en werkwijze van EMDR therapie.